**Gustave De Smet**
*Ferme à Blaricum*
MRBAB, inv. 7651 ## Médias secs noirs ? Gustave De Smet a utilisé le **fusain** pour l'exécution de cette composition, l'un des nombreux **médias noirs friables** à la disposition des artistes au fil de l'histoire. Par la combinaison de ces matériaux — pastel, fusain, pierre noire — les artistes pouvaient obtenir de subtiles nuances et des effets visuels variés. Une œuvre peut ainsi associer la profondeur du fusain aux lignes plus fines du crayon, produisant un jeu complexe de textures et de tons noirs. Bien que, dans ce cas précis, nous sachions que De Smet a utilisé le fusain, il n'est pas toujours aisé d'identifier avec certitude les matériaux employés, tant leurs caractéristiques visuelles peuvent être proches. Par ailleurs, l'identification et la terminologie de ces matériaux ont évolué au cours du temps. Le terme générique de « craie », souvent utilisé autrefois, a cédé la place à une terminologie plus précise aujourd'hui. En raison de cette complexité historique et des similitudes visuelles entre les différentes techniques, nous avons choisi d'adopter, dans le cadre de cette exposition, un langage inclusif. Nous parlons généralement de **« médias secs noirs »**, sauf lorsque nous savons avec certitude quel médium noir spécifique a été utilisé. *Crédits photos : © MRBAB, Bruxelles / photo : J. Geleyns - Art Photography*

**Gustave De Smet**
*Boerderij te Blaricum*
KMSKB, inv. 7651 ## Zwarte droge media? Gustave De Smet gebruikte **houtskool** voor de uitwerking van deze compositie, één van de vele **zwarte, poederachtige media** die kunstenaars door de geschiedenis heen tot hun beschikking hadden. Door de combinatie van deze materialen — pastel, houtskool en zwart krijt — konden kunstenaars subtiele schakeringen en diverse visuele effecten creëren. Een kunstwerk kan bijvoorbeeld de diepte van houtskool combineren met de fijnere lijnvoering van potlood, resulterend in een complex samenspel van texturen en zwartwaarden. Hoewel we in dit geval weten dat De Smet houtskool heeft gebruikt, is het niet altijd eenvoudig om het specifiek gebruikte materiaal met absolute zekerheid te identificeren. De visuele kenmerken kunnen zeer dicht bij elkaar liggen. Bovendien zien we dat de identificatie en de beschrijving van deze materialen doorheen de geschiedenis heen zijn geëvolueerd. Wat voorheen algemeen als krijt werd beschreven, wordt vandaag preciezer geïdentificeerd. Gezien deze historische complexiteit en de visuele overeenkomsten tussen de verschillende technieken, hebben we in deze tentoonstelling gekozen voor een voorzichtig en omvattend taalgebruik. We gebruiken voor deze werken doorgaans de term **'zwarte droge media'**, tenzij we met zekerheid weten welke specifieke zwarte media werden gebruikt. *Fotocredits: © KMSKB, Brussel / foto: J. Geleyns - Art Photography*

**Gustave De Smet**
*Farm in Blaricum*
RMFAB, inv. 7651 ## Black dry media? Gustave De Smet used **charcoal** for the execution of this composition, one of the **many black, powdery media** available to artists throughout history. By combining these materials — pastel, charcoal, black chalk — artists could create subtle nuances and diverse visual effects. For instance, a work of art can combine the depth of charcoal with the finer lines of a pencil, resulting in a complex interplay of textures and black tones. Although in this specific case we know that De Smet used charcoal, it is not always straightforward to identify the materials used with absolute certainty. Their visual characteristics can be very similar. Moreover, we see that the identification and description of these materials have evolved throughout history. Materials once broadly referred to as 'chalk' may now be identified using more precise terminology. Given this historical complexity and the visual similarities between the different techniques, we have opted for careful and inclusive language in this exhibition. We generally refer to these works as being in **"black dry media"**, unless we know for certain which specific black medium was used. *Photo credits: © RMFAB, Brussels / photo: J. Geleyns - Art Photography*