**Lucien Wollès**
*Portrait de Monsieur Verstraeten*
MRBAB, inv. 10272 Le portrait de M. Verstraeten, un dessin au pastel sur papier gris réalisé par Lucien Wollès, possède une histoire singulière. Il fait partie des collections des Musées royaux des Beaux-Arts de Belgique (MRBAB) depuis 1985, à la suite d'un **don** effectué en 1984 par le collectionneur privé américain James Heineman. Toutefois, à l'arrivée de l'œuvre au musée, en avril 1985, on découvrit avec stupéfaction que ce portrait avait été déchiré en quatre morceaux.

La cause exacte de ces **dégradations sévères** demeure inconnue à ce jour. Au verso, on distingue une tentative de réparation consistant à assembler les fragments au moyen de papier gommé. Par ailleurs, des **pertes de matière** sont visibles et certaines parties du dessin ont partiellement disparu, en particulier au bas de la feuille et le long des déchirures. Ce phénomène pourrait résulter d'un frottement contre une autre surface, accentuant les dommages sur les zones en relief, comme les arêtes des déchirures. Lucien Wollès fut un artiste renommé, apprécié pour ses **portraits** pénétrants et réalistes de personnalités belges, parmi lesquelles figuraient souvent des amis artistes. Il travaillait fréquemment avec des matériaux friables tels que le pastel, qui confèrent à ses portraits une présence à la fois douce et vivante. Les MRBAB conservent un ensemble important de portraits de sa main, dont un autoportrait, un portrait de son père et un double portrait du couple d'artistes Juliette et Rodolphe Wytsman. Ce portrait de M. Verstraeten, malgré son passé mouvementé, demeure un exemple marquant de la maîtrise de Wollès. Objet fascinant, il soulève des interrogations quant à son histoire et rappelle la responsabilité qui nous incombe de préserver les œuvres qui nous sont confiées.

*Crédits photos : © MRBAB, Bruxelles / photo : J. Geleyns - Art Photography*

**Lucien Wollès**
*Portret van de Heer Verstraeten*
KMSKB, inv. 10272 Het Portret van de Heer Verstraeten door Lucien Wollès, een tekening in pastel op grijs papier, kent een opmerkelijke geschiedenis. Sinds 1985 maakt het deel uit van de collectie van de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België, na een **schenking** in 1984 door de Amerikaanse privéverzamelaar James Heineman. Bij aankomst in het museum in april 1985 deed men echter een schokkende ontdekking: het portret was in vier stukken gescheurd.

De precieze oorzaak van deze **ernstige beschadiging** blijft tot op heden onbekend. Aan de achterzijde is te zien dat er een poging werd gedaan om het werk te herstellen door de verschillende stukken aan elkaar te kleven. Naast de scheuren is er hoofdzakelijk **materiaalverlies** waar te nemen, vooral aan de onderzijde van de tekening en rondom de scheuren. Dit heeft geleid tot het vervagen van delen van de tekening. Een mogelijke verklaring hiervoor is frictie met een ander oppervlakte, waar de hoger gelegen scheuren gevoelig voor zijn. Lucien Wollès was een **gevierd portrettist**, bekend om zijn scherpzinnige en realistische weergaven van vooraanstaande Belgen, vaak ook van bevriende kunstenaars. Hij werkte vaak met poederige materialen zoals pastel, die zijn portretten een zachte en tegelijk levendige uitstraling geven. De KMSKB bewaren een significante reeks portretten van zijn hand, waaronder een zelfportret, een portret van zijn vader en een dubbelportret van het kunstenaarskoppel Juliette en Rodolphe Wytsman. Dit portret van de Heer Verstraeten blijft ondanks zijn bewogen verleden een krachtig voorbeeld van Wollès' meesterschap. Het is een intrigerend object dat vragen oproept over zijn geschiedenis en onze opdracht om zorg te dragen voor de kunstwerken die we beheren op scherp stelt.

*Fotocredits: © KMSKB, Brussel / foto: J. Geleyns - Art Photography*

**Lucien Wollès**
*Portrait of Mr Verstraeten*
RMFAB, inv. 10272 The portrait of Mr Verstraeten, a pastel drawing on grey paper by Lucien Wollès, has a remarkable history. It has been part of the collection of the Royal Museums of Fine Arts of Belgium (RMFAB) since 1985, following a **donation** in 1984 by the American private collector James Heineman. However, upon its arrival at the museum in April 1985, a shocking discovery was made: the portrait had been torn into four pieces.

The precise cause of this **severe damage** remains unknown to this day. On the verso, an attempt at repairing the work, by taping its pieces together, can be seen. Additionally, there is noticeable **material loss** and parts of the drawing have faded away, especially at the bottom of the sheet and along the tears. This may have been caused by rubbing against another surface, causing more pronounced damage to the raised areas such as the tears. Lucien Wollès was a **celebrated portraitist**, known for his insightful and realistic depictions of prominent Belgians, often including artist friends. He frequently worked with powdery materials such as pastel, which gives his portraits a soft yet vibrant appearance. The RMFAB holds a significant series of portraits by his hand, including a self-portrait, a portrait of his father, and a double portrait of the artist couple Juliette and Rodolphe Wytsman. This portrait of Mr Verstraeten, despite its eventful past, remains a powerful example of Wollès' mastery. It is an intriguing object that prompts questions about its history and underscores our responsibility to safeguard the artworks in our care.

*Photo credits: © RMFAB, Brussels / photo: J. Geleyns - Art Photography*